به صورت زنجيرى است ، زينت داده‌اند و گوى مستطيل سابق الذكر ، در برابر پاهاى اسب نمايان است « 1 » . نقش برجسته ديگرى در نقش رجب شاهپور را بر اسب نشان ميدهد ، كه بزرگان دولت شاهنشاهى بدنبال اويند « 2 » . تاجگذارى رسمى شاهپور در سال 242 صورت گرفت « 3 » . بنابروايت ابن النديم نخستين خطبه مانى « 4 » در روز جلوس شاهپور ، يعنى يكشنبه اول نيسان ، كه آفتاب

--> ( 1 ) - زاره - هرتسفلد ، نقوش برجسته ، ص 97 و تصوير . ( 2 ) - نقوش برجسته ، ص 92 و تصوير 11 ؛ تاريخ صنايع پوپ ، B , IV 154 . ( 3 ) - شهر شاپور ، مجله آسيايى ، دوره 10 ، ص 127 . بنابر يك سنت باستانى تاجگذارى در نخستين نوروز پس از جلوس شاه انجام مىيافت . ( نگاه كنيد : شدر ، گنومون نهم ، ص 350 ) . ( 4 ) - براى تحقيق بيشتر درباره مانى و كيش او ميتوان بمنابع ذيل رجوع كرد : از جمله منابع قديمه راجع بمانويه مهمترين همه رساله‌هاى جدلى است ، كه مؤلفان عيسوى نوشته‌اند ، مخصوصا رسالات تيتوس بسترايى Titus de Bostra و سنت - اگوستين Saint Augustin و رساله موسوم به Acta Archelai و دعاهاى استغار ، كه بزبانهاى يونانى و لاتينى نوشته شده و مانويانى را كه از دين خود برميگشتند ، مجبور بتلاوت و تكرار آنها ميكردند ، رساله در فلسفه افلاطونى جديد تأليف اسكندرلو - كوپوليسى ، ديگر صدوسى سومين رساله تبينيه سريانيان تأليف سورانطاكى و كتاب كشيش سريانى موسوم به تئودر بركونائى . مطالب اين كتاب و شرح مبسوطى كه در فهرست ابن النديم مندرج است ، فهرستها منبع عمده تحقيقات راجع بعقايد مانويه در خصوص مبدأ آفرينش بوده است ، كتب عربى ديگر هم مخصوصا آثار الباقيه بيرونى حاوى مطالب مهمه است - در قرون جديد عقايد مانويه را نخست علمايى مورد تحقيق قرار دادند ، كه موضوع بحث آنها تاريخ ديانت مسيح بود از اينقرار : بوسوبر ، تاريخ انتقادى مانى و مانويت I . de Beausobre , Hirtoire critique de Manichee et du Manicheisme . ( Amst . 1734 - 39 ) ؛ بور ، ديانت مانوى - , Das manichaeische Relionssystem ( 1831 , Neudruck Got . tingen 1928 ) C . Baur فلوگل خلاصه الفهرست را با شرح مبسوط و ترجمه آلمانى آن در رساله موسوم به « مانى و تعليمات و آثارش » منتشر كرد . . G . Flugel , Mani , Seine Lehre und seine Schrifsen , 1862 . كسلر -